ประเภทของ AI แบ่งตามระดับความสามารถได้เป็น 3 ประเภทหลักๆ ดังนี้
1. Narrow AI (ANI) หรือ Weak AI
เป็น AI ที่ออกแบบมาเพื่อทำงานเฉพาะด้านในขอบเขตที่จำกัด โดยมีความชำนาญสูงในงานนั้นๆ
ตัวอย่างเช่น ระบบเล่นหมากรุก ระบบแนะนำสินค้า หรือระบบประมวลผลภาษาธรรมชาติ เป็นต้น
ANI จะทำงานได้ดีภายใต้เงื่อนไขและข้อจำกัดที่กำหนดไว้ ไม่สามารถนำไปใช้กับงานอื่นที่นอกเหนือจากนั้นได้
ข้อดีของ ANI คือช่วยเพิ่มประสิทธิภาพ ลดต้นทุน และช่วยในการตัดสินใจ จากการวิเคราะห์ข้อมูลจำนวนมาก
ปัจจุบัน ANI ถูกใช้กันอย่างแพร่หลายในหลายอุตสาหกรรม ตั้งแต่การดูแลสุขภาพ การเงิน การผลิต ไปจนถึงการบริการลูกค้า
2. General AI (AGI) หรือ Strong AI
เป็น AI ที่มีความสามารถระดับเดียวกับมนุษย์ สามารถเรียนรู้ เข้าใจ คิดวิเคราะห์ และแก้ปัญหาได้หลากหลายแบบ
AGI ไม่ได้ถูกจำกัดอยู่แค่งานเฉพาะทาง แต่สามารถปรับตัวและประยุกต์ใช้กับงานหรือสถานการณ์ใหม่ๆ ได้
ในทางทฤษฎี AGI สามารถทำทุกอย่างที่มนุษย์ทำได้ รวมถึงการคิดสร้างสรรค์ การวางแผน และการเรียนรู้ด้วยตนเอง
อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันเรายังไม่มีระบบ AGI ที่สมบูรณ์แบบ แม้จะมีความพยายามวิจัยและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง
คาดว่าในอนาคต ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีจะช่วยให้เราสามารถพัฒนา AGI ให้เป็นจริงได้ในที่สุด
3. Superintelligence AI (ASI)
เป็น AI ที่มีความสามารถเหนือกว่ามนุษย์ในทุกด้าน ทั้งความฉลาดทางสติปัญญา ความคิดสร้างสรรค์ การแก้ปัญหา และอื่นๆ
ASI จะสามารถประมวลผลข้อมูลได้รวดเร็วกว่าสมองมนุษย์หลายล้านเท่า และคิดค้นวิธีแก้ปัญหาที่มนุษย์นึกไม่ถึง
นอกจากความฉลาดที่เหนือกว่าแล้ว ASI อาจมีสำนึกรู้ตัว เข้าใจอารมณ์ความรู้สึก และมีประสบการณ์เฉกเช่นมนุษย์
เช่นเดียวกับ AGI ตอนนี้เรายังไม่มี ASI และยากที่จะคาดเดาว่าจะเกิดขึ้นได้เมื่อใด
แต่นักวิทยาศาสตร์และนักปรัชญาหลายคนเชื่อว่า ASI จะถือกำเนิดขึ้นได้ในอนาคต ซึ่งจะส่งผลกระทบมหาศาลต่อวิถีชีวิตมนุษย์และอนาคตของอารยธรรม
สรุปได้ว่า ใน 3 ประเภทของ AI นี้ ปัจจุบันเรามีแค่ระดับ Narrow AI ที่ใช้งานกันอย่างแพร่หลาย ส่วน General AI และ Superintelligence AI ยังคงเป็นความท้าทายสำคัญของการวิจัยและพัฒนา AI ที่จะต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายฝ่ายทั้งด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี จริยธรรม สังคม และกฎหมาย เพื่อให้เกิดขึ้นได้อย่างปลอดภัยและเป็นประโยชน์ต่อมวลมนุษยชาติอย่างแท้จริง
#AI
AI ที่องค์กรใช้อยู่วันนี้อยู่ในประเภทไหน
ระบบ AI ที่ใช้งานจริงในปัจจุบันทั้งหมดยังจัดเป็น Narrow AI แม้แต่ Generative AI และ Large Language Model ที่ตอบคำถามได้หลากหลาย ก็ยังทำงานภายใต้ข้อมูลที่ใช้ฝึกและขอบเขตที่ผู้พัฒนากำหนด ไม่ได้มีความเข้าใจหรือเป้าหมายของตัวเองแบบ General AI
- Narrow AI: ใช้งานจริงแล้ว เช่น ระบบตรวจจับการทุจริต แชตบอท ระบบจดจำใบหน้า และเครื่องมือเขียนโค้ด
- General AI (AGI): ยังเป็นเป้าหมายการวิจัย ยังไม่มีระบบใดที่ได้รับการยอมรับว่าเป็น AGI
- Superintelligence: เป็นแนวคิดเชิงทฤษฎีและประเด็นถกเถียงด้านจริยธรรมและความปลอดภัยระยะยาว
ความเสี่ยงที่ต้องจัดการเมื่อใช้ Narrow AI
- ผลลัพธ์ผิดพลาดหรือแต่งข้อมูลขึ้นเอง (hallucination) โดยเฉพาะในงานที่ต้องการความแม่นยำ
- อคติจากข้อมูลที่ใช้ฝึก ซึ่งอาจนำไปสู่การตัดสินใจที่ไม่เป็นธรรม
- การรั่วไหลของข้อมูลส่วนบุคคลหรือข้อมูลลับที่ป้อนเข้าเครื่องมือ AI ภายนอก
- การโจมตีเฉพาะทาง เช่น Prompt Injection และ Data Poisoning
องค์กรจึงควรมีกรอบ AI Governance ที่กำหนดผู้รับผิดชอบ การอนุมัติ use case และการทดสอบก่อนใช้งานจริง
คำถามที่พบบ่อย
ChatGPT เป็น General AI หรือไม่
ไม่ใช่ ChatGPT และโมเดลภาษาขนาดใหญ่อื่นยังจัดเป็น Narrow AI แม้จะทำงานได้หลายประเภท แต่ยังพึ่งพาข้อมูลที่ใช้ฝึกและไม่ได้มีความเข้าใจโลกแบบมนุษย์
องค์กรควรเริ่มกำกับดูแล AI อย่างไร
เริ่มจากทำทะเบียน use case ของ AI ที่ใช้อยู่ กำหนดเจ้าของ ประเมินความเสี่ยงด้านข้อมูลและผลกระทบ แล้วจึงวางนโยบายและมาตรการควบคุม มาตรฐาน ISO/IEC 42001 ใช้เป็นกรอบอ้างอิงได้
ต้องการวางกรอบการใช้ AI อย่างปลอดภัย ดูบริการ AI Governance & Risk Review
